ingunnping

Ég hef saknað þess dáldið lengi að blogga, en ég hef ekki ritað mikið á veraldarvefinn síðan mæspeis var og hét. (Eða er það ennþá til? Ég er alltof töff til að vita það...)

Ég hef núna búið í Pétursborg í u.þ.b. þrjú ár (og hef þó aldrei farið í virki Péturs og Páls...skammarleg staðreynd...). Þeir sem flytjast til Rússlands, til langs eða stutts tíma, fá að heyra ógurlegar tröllasögur um rússneska *hóst sovéska* bjúrókratíu, eins og sagt er á fallegri íslensku, um hversu dásamlega gallað kerfið er, óendanlega bið í röðum eftir hinum og þessum skjölum og stimplum, hafsjó af eyðublöðum og beiðnum sem þarf að fylla út og að sjálfögðu borga fyrir, að ekki sé minnst á öll eyðniprófin og lungnaskanna.

Ég hef alltaf álitið þessar sögur fullýktar. Jú, vissulega eru eyðublöð og biðraðir, framlenging skráningar er tveggja mánaða ferli sem felur í sér að hlaupa á milli skifstofa og kabíneta, sem að sjálfsögðu eru öll í sitthvorri byggingunni og helst sitthvorum bæjarhlutanum, og enginn fær að sitja eða standa nema hann hafi rétta beiðni fyrir því og umfram allt neikvætt eiðnivottorð (sem þarf að endurnýja tvisvar á ári hið minnsta).

Bara það að greiða skólagjöldin er ógurlegt ferli kvittana og undirskrifta, að ógleymdu geypilegu fjártapi í stríði við hraðbanka, því þótt Rússar geti sent hunda út í geiminn hafa þeir ekki ennþá fundið upp tölvuna og posann.

Allt þetta vesenis vesen venst þó með tímanum, og með reynslunni og smá útsjónarsemi er mikið hægt að stytta sér spölinn. Þess vegna hef ég alltaf gert lítið úr harmakveinum "nýkominna", sem finnst þetta allt saman voða erfitt, hlegið að viðvörunum hinna eldri og vitrari og álitið hið ógurlega sovéska bjúrókratakerfi (eins meingallað og það er) langt því frá óyfirstíganlegan þröskuld. Þar skjátlaðist mér illa.

Meðan ég hló að kerfinu eins og bjáni, lá bjúrókrataskrímslið í leynum og fylgdist með mér. Í þrjú ár hefur það legið í fylgsnum sínum og hlakkað í því, unz það loks, í janúar síðastliðnum, stökk undan steini og beit af mér hausinn. Ég mun rekja sögu mína stuttlega, þar sem enginn maður hefði nokkru sinni þolinmæði til að lesa hana frá upphafi til enda.

Þetta hófst allt í desember, þegar ég fékk tilkynningu frá Menntamálaráðuneytinu um að mér hefði fallið í skaut styrkur frá rússneska ríkinu til fimm mánaða. Styrkurinn er ekki merkilegur í sjálfu sér, en hverjum þeim sem hlotnast hann er veitt undanþága frá skólagjöldum, sem er stórmikill sparnaður þótt aðeins sé fyrir eina önn. Gallinn var sá að engin gögn fylgdu þessari styrkveitingu, eða nokkuð haldbært sem staðfesti að ég væri styrkhafi yfir höfuð, utan boðsbréf fyrir visum inn í landið. Ég gat ekki séð hvernig það ætti að nýtast mér, þar sem ég átti ágætis visum fyrir og hafði enga þörf fyrir nýtt. Starfsmenn Menntamálaráðuneytisins gátu ekki hjálpað mér og vissu ekkert hvernig ætti að snúa sér í þessu máli, enda höfðu engin gögn borist þeim. Reyndar buðust þeir til að skrifa skólanum mínum bréf og staðfesta að ég hafi fengið styrkinn, en lesendur skilja væntanlega sjálfir að svoleiðis nokkuð hefur ekkert að segja hér.
Mér var brýnt að fá tilskild gögn, þar sem skráningin mín var aðeins gild til fyrsta apríl og ekki er hægt að fá framlenginu fyrr en skólagjöldin hafa verið greidd.

Eftir mikið þref fékk ég loksins að vita (um miðjan mars) að styrkurinn sem mér var veittur gildir ekki fyrir námið sem ég er í (málvísindi til BA), heldur aðeins fyrir nám í rússnesku fyrir útlendinga til TOEFL. Þegar þetta var loksins komið í ljós var fresturinn til að sækja um framlengingu löngu runninn út. Um þessar mundir sá ég fram á að nám mitt í þessu landi væri að enda komið, því sakir efnahagsástandsins hafði ég ekki efni á að greiða skólagjöldin fyrir önnina og þar með, fá nýtt visum. Íslenska sendiráðið í Moskvu skarst í leikinn og ákvað að hjálpa mér með umsókn um fullan styrk til námsloka í þeirri sérgrein sem ég hef kosið mér.

Til þess að sækja um styrkinn þurfti ég að sleppa öllum tímum í tvær vikur til að hlaupa fram og til baka um háskólann og safna undirskriftum og stimplum og tala við "mikilvægt" fólk, sem mögulega gæti hjálpað mér. Þetta hefði kannski ekki verið svo slæmt ef ekki hefði verið skráningarvandinn. Til þess að fá framlengingu varð ég að greiða skólagjöld fyrir janúar og febrúar (nokkurra daga hraðbankastríð sem setti mig á hausinn). Svo fóru nokkrir dagar í að fá staðfestingu og undirskriftir um að ég hefði nú greitt áðurnefnd skólagjöld. Auðvitað fór ég í gegnum gamla góða skráningarferlið (eyðublöð, beiðnir, stimplar, eitt stykki eiðnipróf, fimm stykki passamynd og hundrað milljón ljósrit) en þegar það var loksins frá var visumið útrunnið og ég orðin ólöglegur innflytjandi (lesendur geta ímyndað sér að það sé ekkert voða sniðugt í þessu landi).

Til að kippa því í liðinn varð ég fara í viðtöl við allar fimm gráður yfirmanna útlendingadeildar háskólans, útskýra málið og fá tilvísun (beiðnir, undiskriftir, stimplar) til að fá viðtal við aðalyfirmann deildarinnar (sem er n.b. ekki með viðtalstíma, heldur verður maður að sitja fyrir utan skrifstofuna hans og bíða eftir að honum þóknist að vera við) og auðvitað þurfti að útskýra málið fyrir honum líka (þar sem Rússar hafa heldur ekki fundið upp samskipti) og skrifa opinbert bréf sem útskýrir í smáatriðum af hverju ég lét ekki skrá mig á réttum tíma. Það bréf var svo undirritað og stimplað og svo sent til aðalritara skráningardeildarinnar, undirritað og stimplað og áframsent til útlendingaeftirlitsins, hvar örlög mín skyldu ákveðin.

Bréfinu var hafnað, þar sem undirrituð sýndi ekki nógu mikla iðrun í garð rússneska bjúrókratakerfisins.

Svo allt ferlið var endurtekið, nýtt, iðrandi bréf ritað, undirritað, stimplað og áframsent. Skráningu lokið (nei, bíddu, það vantar tvö ljósrit, vinsamlegast farðu í herbergi 14 í næstu byggingu og reddaðu því). Skráningu lokið (nei, heyrðu! Þú átt eftir að greiða fjögurhundruð rúblna skráningargjaldið! Vinsamlegast greiddu á kassanum í bankaútibúinu í þarnæstu byggingu og passaðu að vera komin aftur áður en við lokum eftir fimm mínútur). Skráningu til tveggja mánaða lokið. Nú á ég aðeins eftir að mæta fyrir dómstóla hjá útlendingaeftirlitinu (mjööööög iðrandi útlendingur jájájá), borga 5000 rúblna sekt fyrir að hafa ekki skráð mig á réttum tíma (sem er klárlega allt mér að kenna, mikið eruð þið öll góð að vilja hjálpa mér!) og ef ég fæ styrkveitinguna í gegn (sem er enn óvíst þar sem beiðnin liggur í bunka hjá dekaninum og bíður undirskriftar, stimpils, áframsendingar til kabínets 212, undirskriftar, stimpils, áframsendingar til Menntamálaráðuneytisins í Moskvu og alls fjandans sem verður gert við hana þar og loks, vonandi, samþykkis (með tilheyrandi undirskriftum og stimplum)) þá getum við hafið allt ferlið frá byrjun, vonandi áður en tveggja mánaða skráningin mín rennur út.

Þetta væri auðvitað ekkert mál ef ég þyrfti ekki, á sama tíma, að ganga frá staðfestingu skólagöngu minnar á Íslandi (sem segir til um hvort ég má stunda nám við Háskólann yfir höfuð). Ferlið á Íslandi var nógu mikið vesen (stimpill og undirskrift frá Menntamálaráðuneytinu, staðfesting lögfræðings hjá sýslumanni með notarius og apostilla frá utanríkisráðuneytinu (sem var dáldið fyndið allt saman því þegar þetta var framkvæmt voru hvorki starfandi menntamála- né utanríkisráðherra á Íslandi)), en svo þurfti auðvitað að láta þýða allt heila klabbið á rússnesku með tilheyrandi stimplum, undirskriftum og yfirlýsingum og nokkrum ferðum á skrifstofu-staðfestingar-skólagöngu, sem er staðsett á heimavistinni, að sjálfsögðu í allt öðrum (og alls ófélegum) bæjarhluta.

Þýðingunni var auðvitað hafnað, þar sem nöfn rektors Menntaskólans og tilheyrandi starfsmanna ráðuneytanna voru rituð á íslensku, en ekki ensku og því þurfti að finna þýðingaskrifstofu sem hefur íslenska þýðendur á snærum sínum, því án réttrar hljóðritunar gefinna nafna fæst ekki notarius til löggildingar útskriftarskírteinis míns. Sú þýðingarskrifstofa er að sjálfsögðu ekki til.

Ef ég hefði vitað fyrir að þessi blessaði styrkur myndi reynast mér svo mikið böl hefði ég að öllum líkindum ekki tekið að mér að skrifa tvö ársverkefni, í stað eins, sem hvert um sig felur í sér víðtæka rannsóknarvinnu og 60 blaðsíðna ritgerð sem svo þarf að verja. Ég hefði sjálfsagt heldur ekki skráð mig í þrjá valkúrsa sem allir fela í sér rannsóknir og ritgerðaskrif, eða gert ráð fyrir að mæta í alla hina kúrsana sem eru ekki valfrjálsir og enda allir með prófi.

Hvernig sem fer er þó eitt víst, að aldrei skal ég hlæja að kerfinu aftur, enda efast ég um að bitfarið á hálsinum á mér muni nokkru sinni gróa.